Καββαδίας – δέσμιος της υδρογείου

nk

Ο χαρακτηρισμός «ναυτικός ποιητής» συνοδεύει σχεδόν κάθε λογοτεχνική προσέγγιση που έχει γίνει κατά καιρούς στο έργο του Νίκου Καββαδία, τόσο στο ποιητικό όσο και στο πεζογραφικό. Οι λόγοι που οδηγούν σ’αυτό είναι προφανείς: το επάγγελμα του ασυρματιστή που άσκησε καθ’όλη την διάρκεια της ζωής του και φυσικά η θεματολογία του. Το ταξίδι είναι λοιπόν ο θεμελιώδης άξονας της ποιητικής του παρουσίας, ο καμβάς του αλλά και μια καλειδοσκοπική πραγματικότητα, ισχυρό σύμβολο της δικής του προσωπικής πορείας σε ατομικό και καλλιτεχνικό επίπεδο.

Το ταξίδι περικλείει ό,τι παρεμβάλλεται ανάμεσα σε δύο λιμάνια: τη γεωγραφική απόσταση αλλά και τις ενδόμυχες σκέψεις, τους διαλόγους με τους συναδέλφους του καραβιού αλλά και τις αναμνήσεις, τους φόβους, τις τύψεις. Άρα το λιμάνι αυτό καθεαυτό δεν αποτελεί μέρος του ταξιδιού, αλλά το αντίθετό του: είναι μια «παρά λίγο» άφιξη, ένας «σχεδόν» προορισμός. Στο λιμάνι, σε κάθε λιμάνι, το γεωγραφικό σημείο της αναχώρησης και της αφετηρίας συμπίπτουν, σαν ένα σημείο μηδέν της ύπαρξης όπου παγώνουν τα πάντα και απ’όπου φεύγοντας έχεις την μαγική ψευδαίσθηση ότι τα κοντέρ μηδενίζονται για να ξεκινήσουν από την αρχή: η αναχώρηση αποκτά μια γεύση δεύτερης ευκαιρίας.

Στην διάρκεια του ταξιδιού ξεδιπλώνονται οι αναμνήσεις, οι πραγματικές αλλά και οι φανταστικές, λαμβάνουν χώρα οι εξομολογήσεις και οι διάλογοι, αναφέρονται οι άνθρωποι που σαν άλλοι καρχαρίες, ακολουθούν τον ποιητή σε όλη τη διαδρομή. Το εξωτικό στοιχείο είναι παρόν για να χτίσει μια ατμόσφαιρα, αλλά και να κρύψει τις πιο ενδόμυχες σκέψεις σε μέρη μακρινά και δυσπρόσιτα, σε μέρη που χάνονται στα θολά όρια του μύθου.

Κάθε αναχώρηση αναπόφευκτα σημαίνει την αντικατάσταση μιας πραγματικότητας με μια άλλη. Στη ποίηση του Καββαδία το ταξίδι οριοθετεί τις δυνατότητες αναζήτησης, τις ευκαιρίες λύτρωσης… το ταξίδι που προσφέρουν οι ουσίες δεν θα μπορούσε να λείπει από την εξίσωση.

Μού’λεγ’ακόμα οτ’είδ’αυτός μια νύχτα πού’χε πιεί,
πως πάνω σ’άτι κάλπαζε, στην πλάτη της θαλάσσης,
και πίσωθέ του τρέχανε γοργόνες με φτερά.
– Σαν πάμε στο Άντεν, μού’λεγε, και σύ θα δοκιμάσεις.
[1] 

Η διαρκής αναζήτηση και η αέναη εναλλαγή τόπων συντελείται τόσο σε ρεαλιστικό επίπεδο όσο και σε φαντασιακό, η ανομολόγητη επιθυμία της απόδρασης είναι μία από τις παραμέτρους του ταξιδιού: η κοκαΐνη και το χασίς εξασφαλίζουν ακόμα ένα ταξίδι, στο μυαλό αυτή τη φορά. Παρόλα αυτά, στον Καββαδία το αρχετυπικό ταξίδι λαμβάνει χώρα αποκλειστικά στην θάλασσα: η στεριά αποτελεί αντικείμενο υπαρξιακού φόβου και απώθησης[2], αποτελεί προορισμό αλλά μόνο στην περίπτωση που σηματοδοτεί την επόμενη άμεση αναχώρηση, σε οποιεσδήποτε άλλες συνθήκες είναι πηγή αγωνίας και ανικανοποίητου.

Για τον Καββαδία η θάλασσα καταλήγει να είναι ταυτόχρονα ταξίδι και προορισμός, τρόπος απόδρασης και ύστατος σκοπός. Έτσι, στο υπέρτατο και κατ’εξοχήν ταξίδι, στο τελευταίο, είναι λογικό να υπάρχει μόνο η αναχώρηση: ο θάνατος στο φαντασιακό του ποιητή λαμβάνει χώρα στο υδάτινο στοιχείο, είναι καθαρός, απογυμνωμένος από τον φόβο, τελικά παλιός γνώριμος και φίλος.

Κρις Λιβανίου

[1] Νίκος Καββαδίας, Μαραμπού, εκδ. Άγρα, Αθήνα, 1990, σελ. 28, στ. 9-12.
[2] «Ζαλίζομαι στη στεριά. Το πιό δύσκολο ταξίδι, το πιό επικίνδυνο, τό’καμα στην άσφαλτο, από το Σύνταγμα στην Ομόνοια.» in. Νίκος Καββαδίας, Βάρδια, εκδ. Άγρα, Αθήνα, 1989, σελ. 99.

*παρμένο από το http://stigmalogou.blogspot.gr/search/label/%CE%9D%CE%AF%CE%BA%CE%BF%CF%82%20%CE%9A%CE%B1%CE%B2%CE%B2%CE%B1%CE%B4%CE%AF%CE%B1%CF%82

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s