Ο ποιητής ως σκηνοθέτης – η περίπτωση του Καββαδία

filmaker

Κάθε ποιητής έχει το δικό του σύμπαν για να κινεί και να κινείται, αυτή είναι μια αλήθεια που πια δεν αμφισβητείται συχνά. Πολλές φορές μάλιστα το εν λόγω σύμπαν αποτελεί και την σφραγίδα του δημιουργού, διαβάζουμε κάτι και γρήγορα αναγνωρίζουμε το όνομα που βρίσκεται από πίσω: ο Ελύτης, ο Σεφέρης για τους περισσότερους, ο Καββαδίας είναι κάποια από τα χαρακτηριστικά παραδείγματα, και όχι τα μοναδικά. Είναι επίσης γεγονός ότι κάθε φορά που ο αναγνώστης επιχειρεί μέσω της ανάγνωσης ενός ποιήματος να εισέλθει σ’αύτο το λεγόμενο προσωπικό σύμπαν βρίσκεται ή ξαναβρίσκεται αντιμέτωπος με μια πραγματικότητα που του είναι ταυτόχρονα οικεία και ξένη: οικεία γιατί ενδεχομένως έχει ξαναβρεθεί εκεί αλλά και ξένη επειδή δεν αποτελεί μέρος της.

Η ποίηση που διακρίνεται από εσωστρέφεια και εκείνη που τουλάχιστον σε μια πρώτη ανάγνωση διηγείται μια ιστορία είναι δύο σκέλη μιας κοινής προβληματικής όσο αναφορά στο βλέμμα του δημιουργού, στην αυτοτέλεια και την απόλυτα προσωπική τοποθέτησή του απέναντι στις έννοιες και στις λέξεις του. Ποιά είναι η λειτουργική αλλά και η καλλιτεχνική σημασία του κάδρου σε ένα ποίημα; Πού εστιάζει το βλέμμα του ο ποιητής στις πρώτες-πρώτες λέξεις που το απαρτίζουν; Η ανάγκη ενός έστω και αχνά οριοθετημένου πλαισίου δεν είναι «προνόμιο» της πρόζας, κάθε άλλο μάλιστα.

Ο Νίκος Καββαδίας, για παράδειγμα, θεωρεί θεμελιώδες το κάδρο στο οποίο εντάσσεται η ιστορία που διηγούνται οι στίχοι του, δίνει τις ρεαλιστικές λεπτομέρειες με μεγάλη ακρίβεια, σαν να θέλει να «κατευθύνει» την ματιά του αναγνώστη του στα σημεία που εκείνος, ως δημιουργός με την ευρύτερη εικόνα της δουλειάς του στο μυαλό του, θεωρεί ιδιάζουσας σημασίας. Ο Καββαδίας ακουμπάει την μεταφυσική αγωνία της ποιήσής του σε καθημερινές γνώριμες εικόνες από την ναυτική του καθημερινότητα, τις μετατρέπει σε δικές του προσωπικές άγκυρες, στα σημεία αναφοράς του στην αέναη αναζήτηση της ρότας, τόσο της πραγματικής όσο και της υπαρξιακής, εξ ου και φροντίδα εικόνας, της απεικόνισης στις συλλογές του.

Τι προκύπτει όταν ο ποιητής αφήνει τους λαβυρίνθους της πένας και πιάνει την «κάμερα»; Προκύπτει ένα είδος ποιητικού ρεαλισμού. Ένα σταθερό πλαίσιο όπου περικλείεται το προσωπικό σύμπαν του ποιητή, ενός ποιητή που σε δημιουργικό επίπεδο έχει ανάγκη τις σταθερές, τις οριακά εξωγενείς βάσεις. Ο Καββαδίας είναι ένας από αυτούς. Ένας ποιητής που δεν φτίαχνει το σύμπαν του από το μηδέν αλλά βλέπει το εαυτό του περισσότερο σαν μέρος του ήδη υπάρχοντος, του στα μάτια του αναγνώστη εκτεθειμένου. Και στην αναζήτηση για την θέση του σ’αυτό τον χωροχρόνο, βρίσκει τελικά και το δικό του, προσωπικό ειδικό βάρος.

Ο πιλότος Νάγκελ

Ο Νάγκελ Χάρμπορ, Νορβηγός πιλότος στο Κολόμπο,
άμα έδινε κανονική πορεία στα καράβια
που φεύγαν για τους άγνωστους και μακρινούς λιμένες,
κατέβαινε στη βάρκα του βαρύς, συλλογισμένος,
με τα χοντρά τα χέρια του στο στήθος σταυρωμένα,
καπνίζοντας ένα παλιό χωμάτινο τσιμπούκι,
και σε μια γλώσσα βορινή σιγά μονολογώντας
έφευγε μόλις χάνονταν ολότελα τα πλοία.

Ο Νάγκελ Χάρμπορ, πλοίαρχος σε φορτηγά καράβια,
αφού τον κόσμο γύρισεν ολόκληρο, μια μέρα
κουράστηκε κι απόμεινε πιλότος στο Κολόμπο.
Μα πάντα συλλογίζονταν την μακρινή του χώρα
και τα νησιά πού ’ναι γεμάτα θρύλους, τα Λοφούτεν.
Όμως μια μέρα επέθανε στην πιλοτίνα μέσα
ξάφνου σαν ξεπροβόδισεν το Steamer Tank «Fjord Folden»
όπου έφευγε καπνίζοντας για τα νησιά Λοφούτεν…

Κρις Λιβανίου

*Αναδημοσίευση από το Στίγμα Λόγου στο http://mail.google.com/mail/u/0/#inbox/149f0147fde7cd15

Leave a comment

Filed under Uncategorized

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s